Izračuni su pojednostavljeni jer se baziraju na jednokratnoj promjeni cijena "nužnih" dobara - hrane i goriva, uz pretpostavku da ljudi ne promjene količinu kupljenih dobara. To zvuči tautološki.

Riječ "nužno" ("need" na engleskom) se ne bi trebala koristiti u analizama, recimo, ozbiljnijeg, važnijeg karakter. Trebalo bi je što više izbjegavati. Da, hrana je svakodnevna potreba i u svakodnevnom govoru ljudi kažu da je nužnost. To nije sporno. Ali, u svakodnevnom neformalnom razgovoru nužnost je samo intenzivirana verzija riječi želja, ispravnija riječ za ekonomske analize. Sad, znam da to zvuči zbunjujuće, pogotovo za neekonomski trenirane, a možda i politički nekorektno, ali i hranu i gorivo ljudi žele.

"Nužno" implicira neelastičnu krivulju potražnje. Drugim riječima izračuni su bazirani na vertikalnoj krivulji potražnje - što automatski podrazumjeva da se cjena mjenja, količina potražnje ne. Vertikalne krivulje potražnje ne postoje. Nije pogrešno reći da dosta ljudi, u svakodnevici, ipak tako razmišlja, pogotovo primjerice oko cijena goriva za koje se ne vidi kako u kratkom roku smanjiti količinu. No, dugoročni odgovor na višu cijenu će biti drugačiji i snažniji od kratkoročnog.

Da, potražnja za hranom i gorivom (čak za svim energentima) je vrlo inelastična, pogotovo u kratkom razdoblju, ali još uvijek nije potpuno inelastična/vertikalna, te ljudi promjene i nastoje promjeniti količinu i vrstu kupljenih dobara. Vremenska dimenzija prilikom reakcije na više cijene je bitna, kao i načini na koje ljudi odgovaraju na više cijene. Većina potrošača moći će i hoće potražiti i substituirati jeftinije prehrambene proizvode, manje kvalitete, za one skuplje, veće kvalitete i tako smanjiti količinu određenih kupljenih prehrambenih dobara. Želju za određenim kvalitetnijim prehrambenim dobrima substituirati će kupnjom proizvoda manje kvalitete. Neće prestati jesti određenu kaloričnu vrijednost hrane na dan, ali će promjeniti kvalitetu unosa i tako reagirati i nastojati izbjeći više cijene. Kod goriva je to manje moguće. Nije lako mjenjati između benzina, dizela ili plina kao pogonskog goriva u kratkom roku. Nastojanja za izbjegavanjem visokih cijena goriva će biti subtilnija i vremenski ovisnija - manje će se voziti na duže relacije, većina kupovine će se nastojati napraviti tokom jedne vožnje, više će se koristiti javni prijevoz, a dugoročno će se kupiti štedljivija auta. Kod cijene goriva, vremenska dimenzija promjena postaje vrlo važna. Uostalom, ovaj Osvrt spominje:

"Treba li država uvoditi mjere kompenziranja cjelokupnog stanovništva u slučaju rasta cijena nekih proizvoda? Ne, stav je autora. Rast cijena hrane i energenata posljedica je neravnoteža na globalnom tržištu i na to ne možemo utjecati. Većina građana prilagodit će se rastu cijena „nužnih“ proizvoda tako što će smanjiti kupnje nekih drugih, „manje nužnih“ proizvoda. Najugroženijima, odnosno onima koji su si jedva mogli priuštiti „nužna“ dobra i prije poskupljenja, država može dodatno pomoći u okviru postojećih ciljanih instrumenata socijalne pomoći jer je iz analize koja slijedi vidljivo da se njima putem sustava poreza na dohodak ne može pomoći."

U izračunima se koriste prosječni godišnji iznosi osobne potrošnje po članu kućanstva i kućanstva su svrstana "u pet skupina s jednakim brojem pojedinaca (kvintilne skupine)." Umjesto prosječnih iznosa, kvalitetnija mjera srednjeg iznosa osobne potrošnje i dohotka je median. Ovako, dohodovne kvintilne skupine sa prosječnim iznosima mogu prikazati iskrivljena mjerenja. Primjerice, najviša kvintilna skupina ima prosječni godišnji raspoloživi dohodak 46,226 KN i prosječnu godišnju potrošnju od 36,441. Tu se uzimaju u obzir 10% najbogatijih, 1% najbogatijih, a i 0.01% najbogatiji u društvu. Razlika u potrošnji i dohotku tih skupina je nesrazmjerna, pa je prosjek za kvintilnu grupu iskrivljeno prikazan izračun. (Zbog nedostatka ID broja kvalitetniji podaci o imovini i prihodima su nedostupni, pa razlika u dohotku i potrošnji može biti još i veća što stvara još već nesrazmjer u mjerenju prosjeka.)

No dobro, osim mojih malih opaski i razmatranja osvrt je u pravu kod kvalitativne procjene kompenzacija i smjera porezne politike. Smanjenje poreza treba sljediti smanjenje državne potrošnje. Racionalizaciju te potrošnje treba sprovoditi među napuhanim, paternalističkim programim i ukidanjem snadbjevanja neefikasnih državnih gubitaša. Za to treba vizija i politički ...um... cohones. Autor Osvrta kaže:

Treba li država snižavati poreze? Država bi morala snižavati ukupno porezno opterećenje, ali ono mora biti praćeno odgovarajućim smanjenjem rashoda. Proces smanjenja poreza i rashoda u ukupnom BDP-u treba biti postupan i trajan, neovisan o tzv. dnevno-političkim razmatranjima i ad hoc odlukama. ....

.... Predložena mjera smanjenja poreza donekle će povećati raspoloživi dohodak većine građana i olakšati posljedice „cjenovnog udara“. No, treba ustrajati na daljnjim smanjenjima poreznog tereta, također i smanjenjem stopa u sustavu poreza na dohodak i drugih poreza u okviru smanjivanja javnih rashoda. Do sniženja poreza ne treba dolaziti samo povodom rasta cijena „nužnih“ proizvoda, već to treba biti neovisan, višegodišnji osmišljeni proces prilagodbe fiskalnog sustava.

Naposljetku, autor pita što država može učiniti u vezi ubrzog rasta cijena energenata i hrane?

"Kako onda država može pomoći u okruženju rastućih cijena hrane i energenata? Jednostavno – nastavkom započetih procesa privatizacije i liberalizacije, ukidanjem subvencija i zakonskih monopola povlaštenim poduzećima, smanjivanjem poreza/rashoda i općenito povlačenjem iz gospodarskog područja. Svime time povećava se konkurencija na tržištu, a zatim investicije i proizvodnja što rezultira smanjenjem cijena dobara i usluga. Veća privatna inicijativa također će pojačati fleksibilnost gospodarstva i sposobnost prilagodbe promjenama u globalnom okruženju."

Odgovor je točan, ali vrijedi dugoročno. Ova Vlada se nije iskazala idejama i pokušajima da liberalizira, ukida subvencije, smanji rashode, racionalizira rashode i smanji svoj udio u gospodarstvu. Politikebazirane na ovim principima ne pokazuju kratkoročno pozitivne rezultate, rezultate koji bi bili vidljivi do sljedećih parlamentarnih izbora. Kratkoročno država može posezati samo za ovakvim poreznim preslaganjima koja malo kome koriste i dugoročno nemaju efekta na životni standard.

P.S. Zašto IJF piše Aktualne Osvrte kad su dužinom i temama ekvivalentni blogu? Zar nije jednostavnije otvoriti blog i zadužiti 5-6 suradnika da jednom na dan napiše post oko aktualne teme? Blog bi, po mom mišljenju, daleko više doprinosio javnom diskursu oko tema kojima se IJF bavi i stavova za koje se zalaže.

Verjetno se ti tile zapisi, v katerih jadikujem čez variacije na temo Cesarjeve solate, zdijo precej čudni, ampak če si ljubiteljica »ta prave« Cesarjeve solate, potem me sigurno razumeš. Požrla sem že nešteto različic omenjene solate (celo tako s hrenovko so mi prinesli na mizo!!! – zdi se mi, da me je takrat od presenečenja malo ruknila kap …) in že zdavnaj mi je jasno, da imajo o njej več pojma v Ameriki kot v Evropi. Tam sicer radi pretiravajo s količinami, sestavine pa nedvomno dosti bolje obvladajo.

]]> http://jackie4grace.wordpress.com/?p=483 Thu, 03 Jul 2008 20:25:02 +0000 jackie4grace http://jackie4grace.wordpress.com/?p=483 Saj me že dobro poznaš in veš, da je moj hobi norčevanje iz Cesarjevih solat, ki to v resnici sploh niso (a jih strežejo pod tem imenom) ...

Ker sem danes kar dobro razpoložena za sikanje, ti pokažem fotko solate, ki jo v eni najbolj "asastih" ljubljanskih oštarij strežejo pod imenom Cesarjeva solata.

Če odštejeva piščanca (ki pa ga menda v izvornem receptu itak sploh ni bilo), ima tale "asasti" primerek s pravo Cesarjevo solato skupno samo ime, sestavine pa prav nobene.

Stavim, da bi se stari Cardini nad jogurtom, gobicami, paradižnikom in berivko samo čudil. Jedel pa take solate sigurno ne bi …

p.s. Malo sem si privoščila natakarja in ga vprašala, ali je prepričan, da mi je res prinesel Cesarjevo solato. Bil je popolnoma prepričan ...

HRANA

Suntem ceea ce gandim, faptuim, vorbim, visam. Dar in substanta noastra vie, suntem ceea ce mancam. Ingerii nu mananca, se prefac doar. Noi suntem carne si sange de animal sacrificat, ne hranim prin violenta si moarte, suntem lapte de femeie, de oaie, de vaca, hrana dulce si blanda, suntem rod de plante ucise ca graul sau culese fara durere, ca marul si ciuperca. Suntem, simbolic vorbind, animalul ucis sau planta chinuita, ingropata, secerata, trecuta prin foc, materia martir care capata putere prin sacrificiu initiatic.

Hrana care leaga – o noua sala care intregeste expunerea permanenta a muzeului.

Hrana taraneasca – expozitie temporara, pana pe 29 septembrie, in Sala Oaspeti.

*

Cand ma rastignira

’N cruce

De mar dulce,

Piroaie-mi batura

Prin palme,

Prin talpe,

Piroaie de fier,

Tinte de otel;

S-unde le batea

Sangele curgea

Tot vin se facea,

S-unde ma-ncingea

C-un brau de macesi,

S-unde ma strangea

Sudoarea-mi curgea

Tot grau se facea.

Si-n cap ca-mi punea

Comanac de spini,

Negri maracini.

S-unde mi-l dregea

Lacrami ca-mi curgea,

Tot mir se facea.

D-atuncea s-a fapt

Vinul.

Si cu mirul.

Rumenul graul:

Graul la crestini,

Mirul la batrani,

Vinul la norod.

Buna vremea-n casa,

Boieri dumneavoastra.

Zbog čega razmišljam o ovome?

Pre neki dan, probudim se ja oko podneva i ustanem i čujem poznatu rečenicu od moje mame (koja je 8 godina u penziji i prilično bolesna, te je stalno kod kuće), šta ćemo za doručak i ja smislim kako mi se jede nešto iz pekare i ona se složi, hoće i ona nešto iz pekare (da ruča). I spremim se, uzmem novac i krenem. Do pekare nemam ni pun minut peške. Svratim i kažem devojci koja radi (a već se i poznajemo, pošto maltene svakodnevno pazarim tamo, ponekad i više puta na dan) šta da mi ostavi, da ne nosim do prodavnice, nego ću u povratku pokupiti. Kaže mi ona da ima jedno, a nema ono što ja hoću za doručak, ali da može da naruči, ako bih malo sačekala. Ma nema problema, kada je neko tako ljubazan, što se mene tiče, čekaću koliko god treba :D I da ne dužim, odem u prodavnicu i pokupujem sve što je mama rekla da nam treba, plus još nekih gluposti (bacam pare na bezvezarije) i svratim u pekaru. Radnica mi je spakovala maminu klopu, a moja ’samo što nije’. I stanem ja sa strane i zapričamo se tu malo, mušterije dolaze i prolaze . . . U jednom momentu (ja sam leđima okrenuta ka vratima i ne mogu da vidim ko ulazi dok ne priđe pultu) pored mene staje jedna devojčica, od oko deset godina, Romkinja (nemam ništa protiv Roma, volim SVE ljude, bez obzira na pol, rasu, veroispovest. U globalu se trudim da eliminišem kod sebe sve tipove predrasuda.). Jedina stvar kod Roma koja me nervira je to što prose. Ok, ko nema uslova da radi (kao to dete), ali onda krivim njihove roditelje koji su to dopustili. Ako ćeš da rodiš, brate, i izdržavaj tu decu. A ne na ulicu, pa nek se snađu. Ima još jedna stvar koja me nervira, taj ’molećivi ton’ kojim se obraćaju. Pa nisam ja debil da moraš da mi cviliš, ako imam daću ti, ako nemam neću i to je. Mada, preferiram da dajem hranu. Kod mene kada dođe neko na vrata da prosi dobiće paštetu. I to je. Zašto da dajem novac nekom ko će ili da kupi cigare za taj novac ili da ga da nekom drugom. Eto ti pašteta, mogu dvoje da jedu i super. To je moje mišljenje. Nego, da se vratim ja na ovu devojčicu. Obrati se ona toj devojci u deminutivima, molećivim glasom. Ja već prevrnula očima, ništa nisam pomislila (nije mi palo na pamet da ja stojim na mestu gde se proizvodi hrana) osim da me nervira to prenemaganje. I dete, sa rečima da će joj vratiti kada bude imala, zatraži kiflu. Ja se zaledila. Kifla košta 20 dinara. Ona nema 20 dinara da je kupi da jede. Ja kupujem sra*a i gluposti i izmišljam šta ću da doručkujem, a dete nema para kiflu da kupi. Devojka koja radi u pekari je samo pitala: „Koju ćeš?“. I dala joj. Devojčica se zahvalila i otišla. Da joj nije dala, ja bih joj kupila. Već nekoliko dana razmišljam o njoj. Ne o njoj direktno, već o slučaju da dete moli nepoznatu osobu da joj da jednu kiflu da jede. Plače mi se i sada, kada pomislim na to.

U mojoj porodici se hrana ne baca. Ni ona od juče. Ja je jedem. Doručkujem ili večeram. Otkad sam postala svesna sebe i stvari oko sebe, najgore mi je kada je neko gladan, a nema mogućnosti da jede. To mi je strašno. Moji roditelji su mislili da ja volim da jedem hleb od juče :D ne, ne volim, ali ga neću baciti. Eventualno, kada se desi da ne pojedemo ručak, a znam da ga ja ni sutradan neću jesti, ostavimo ga na kontejner. Pa, možda će nekome koristiti. Pokušala sam razgovarati o ovome sa nekim ljudima. Rekli su mi samo: „Ih, koliko je takvih!“. Ja sam mislila da gladnih ima samo u Africi. I to mi je bilo strašno. Ali ovo . . . Nadam se da će ovo dete imati svaki dan nešto da jede, barem dok ne završi školu, da može sama da se izdržava na pošten način. I da više nikada neću čuti da neko u mojoj blizini nema šta da jede. Zato sam razmišljala o sebi. Jesam skromna, ko me poznaje može to i da potvrdi. Ali mogu biti zahvalnija za sve što imam i sve što su mi Bog i moji roditelji pružili. HVALA VAM!

Glede na to, kolikšne količine razno raznih oreščkov, orehov, pistacij, kokosa, rozin in medu spravim vase, lahko rečem, da sem na dnevnem overdosu tovrstne viagre … Turški prodajalec mi je seveda zagotavljal, da to ni noben larifari, saj gre za skrbno izbrane in tako skrupolozno pretehtane in odmerjene sestavine, da bi se farmacevti samo čudili …

Medtem ko se je moj mož teme turške viagre lotil z vidika edinstvene prodajne prednosti, ki jo je potem v enem izmed komentarjev nadvse duhovito Gregor tudi našel (5 times in the night + quicky in the morning …), sem se sama spraševala, ali imamo tudi Slovenci kaj takega, čemur bi lahko rekli slovenska viagra?

Si predstavljaš, da bi na potici pisalo »Slovenska viagra«?

Ali pa na primer »Prekmurska viagra« na prekmurski gibanici?

Nak, Slovenci že nismo taki trgovci po duši, kot so Turki … Šaljivci pa tudi ne ...

Če bi me vprašala, kaj mi je bilo v Istanbulu najbolj všeč, bi skoraj zagotovo zelo visoko postavila tržnico z začimbami – prototip pestrosti …

Evo, to je ta preprosta kulinarična umetnija, ki se je tako noro dobro prilegla mojemu želodcu … Po koliko koščkov sem si vsako jutro naložila na krožnik, ti pa raje ne povem.

No, šefica, zdaj pa čim prej priznaj recept :).

Svaki put kad nešto pravim ja se skroz pogubim kad ne piše šta tačno treba u milimetar da se doda. Mada, u suštini je stvar vrlo prosta za napraviti tako da ne može baš ni da se pogreši. Elem, sledi moja proširena verzija (neću prepisivati recept nego ću samo da dodam šta sam ja drugačije uradio).

Pre svega, trebala mi je poslastica koja će odmah da se smaže tako da sam napravio pola mere. Znači, 1 puding od vanile umesto 2 pudinga, 4 dl vode umesto 8 itd. Od voća sam koristio banane (2 komada). Dodavanje jogurta je bilo odokativno i ni sada ne znam koliko sam sipao. To je problem sa receptima, to znanje koje onaj ko daje recept podrazumeva, a koje novajlije može da zbuni. No, kao što rekoh, mogućnost za grešku je vrlo mala (ne sprema se boranija ili tako nešto) jer se lepo vidi kad je dosta jogurta. Što se tiče šećera stavio sam 5 supenih kašika, a i banane su prilično slatke tako da je jogurtova kiselkastost efikasno neutralisana. Na kraju sam ubacio u činiju sa porcijom i nekoliko pettit beurre keksova sa strane (kad idu uz puding što ne bi i uz ovo).

Pola mere daje dovoljno voćnog jogurta za tri više nego pristojne porcije što je meni i burazeru savršeno odgovaralo. Vrlo lepa (i jeftina) poslastica za ove vrele dane. Kome se sviđa nek navali.

Uneori îmi doresc să fi primit şi să fi dobândit fie şi de una singură o educaţie mult mai spirituală decât cea actuală. Dar probabil că aş fi devenit o persoană sensibilă în anumite situaţii, ceea ce nu e tocmai ce îmi doresc. Să încetez a vorbi despre ceea ce aş fi putut fi.

Iată despre ce este vorba de fapt.

Detest marketingul, advertisingul, mass-media şi se subînţelege că tot ce ţine de ele.

De ce?

Pentru că ne distrag atenţia şi ne-o redirecţionează în alte părţi. Ne pierdem concentrarea şi ne îndepărtăm de noi înşine, regăsindu-ne forţat în alte tipare deja create. Într-un fel sau altul, nicio idee sau dorinţă care vreodată ţi-ar fi lăsat impresia de a fi a ta, nu este. Pentru că în subconştient ea ţi-a fost indusă de altcineva sau ceva.

E vorba de acele mesaje subliminale. Ca să nu mai menţionez de undele micro, având ca principale efecte durerile de cap şi de ochi, de oboseală generală, stări de somnolenţă, frică, somn neliniştit, depresie.

Vă regăsiţi aici?

Sau acele unde radio care folosesc anumite frecvenţe pentru a ni se influenţa comportamentul. Suntem iradiaţi la tot pasul: radio, tv, telefon mobil, computer. Am uitat ceva? Posibil. Şi care ar fi scopul? E simplu, controlul minţii. Dar, acesta este numai unul parţial. Pentru a se realiza unul total, e nevoie de inscripţionare.

Numai imaginează-ţi, tu, om, să fii purtător al unui cod de bare. Care ar fi rostul lui? Localizarea ta permanentă, deci identificarea ta şi controlul asupra ta în orice situaţie. Vei fi supravegheat tot timpul, la tot pasul, „big brother”, şi atunci, mai putem vorbi de dreptul la libertate?

E o crimă împotriva umanităţii.

Spune stop acestor intenţii criminale.

Acum e doar începutul, se pregăteşte terenul pentru ceea ce va urma. Priveşte în jurul tău, şi în stânga şi în dreapta, nu doar inainte. Treci de la vederea limitată la cea de ansamblu.

Fereşte-te de presă, căci ea e controlată. Incită şi doar atacă, oferind publicului numai ce se doreşte. Credinţa - ce se urmăreşte în cazul ei? Dizolvarea. Da, adevărata credinţă va dispărea.

Deruta sau starea de confuzie se instalează şi astfel e mai uşor să fii controlat. O prea mare cantitate de informaţii produce derută încât ajungi să nu mai ştii ce să crezi, ajungând în final să nu mai ai nicio părere concretă.

Un alt criteriu: hrana. Nu este şi ea controlată? Cum să nu. Numai ţăranul autentic ce se mai aprovizionează singur, însă şi el are de suferit: taxe, impozite, deci datorii fiscale. Educaţia. Se formează modele standard, limbaj comun, astfel se creează acel efect de turmă. Oameni lipsiţi de personalitate, dezorientaţi, urmându-şi păstorul „atotcunoscător”.

Vă este cunoscut următorul: „Cine deţine tineretul, deţine viitorul?” Ca o paralelă, menţionez cuvintele lui Iisus: „Lăsaţi copiii să vină la mine”.

În loc de concluzie, amintesc: „ De fapt, omenirea se va naşte cu adevărat numai în ziua în care individul va fi respectat în răzvrătirea lui”.

Doresc să găsesc acel „sol al libertăţii” de care vorbea Osho.

U razvijenim zemljama taj udio je između 10% i 20%; u zemljama u razvoju doseže i 65%. Primjerice u eurozoni taj udio je 14.7%; u Hrvatskoj udio je 27.7%. Zbog nižeg levela razvoja u Hrvatskoj (prihodovnog statusa većine građana), to je gdje se inflacija najviše osjeća prilikom mjesečne kupovine. Čak i u razvijenim zemljama, poput UKa, hrana je jedini dio gdje se vidi inflacija. Index bez hrane je u deflaciji. No, to objašnjenje/analiza utjecaja cijene dobara na ukupnu inflaciju je već poznata (osim možda Vladi koja je učinila gaf početkom godine i napala komunalije kao primarnog krivca za inflaciju).

Sirova nafta probija rekorde što dovodi do povećanja cijene benzina i dizela. Poljoprivredne sirovine za čitavu 2007. su značano porasle. Cijena žita je porasla za 100%, riže za 45%, soje za 70%. U posljednjih godinu dana cijena žita u Hrvatskoj je opet porasla 100% prema DZSu. Oba faktora utječu na cijene industrijskih prehrambenih proizvoda. Ali, ta dva faktora ne mogu biti jedina koji utječu na cijene prehrambenih proizvoda, a vjerojatno je (iako ne možda sigurno bez kvalitetnih podataka) da nisu ni dominantna.

Ipak, sve dok cijene ta dva faktora rastu dozvoljeno je, čini se, povećavati cijene gotovo svih industrijskih proizvoda. Što najviše zabrinjava građane posebice relativno siromašnije, zbog gore navedenog udjela prehrane u potrošačkoj košarici, je povećanje cijena prehrambenih proizvoda, tj. inflacija cijena hrane. Prošli tjedan najavljeno je ponovno povećanje cijene kruha, kao svakodnevnog i time socijalno osjetljvog prehrambenog proizvoda (googlaj bread riots). Jasno je da je u takvoj atmosferi javnost nezadovoljna i zabrinuta oko daljnjih pritisaka na cijenu hrane. Udio prehrane u izdacima siromašnijih kućanstava je velik, te znatno povećanje cijena prehrane može ugroziti ukupni standard tih građana ukoliko ne dođe do usporednog porasta dohotka. Idealna situacija za medijsko paničarenje i politikansko „populičarenje“.

Nafta ne može biti dominatni faktor u proizvodnji kruha i ostalih pekarskih proizvoda i glavno opravdanje za znatna povećanja cijene kruha. Pekare su i proizvođači i prodavači svojih proizvoda, prečesto u istim objektima bilo malih pekara ili dio velikih lanaca da bi citiranje troškova prijevoza bio zadovoljavajući razlog povećanje cijena. (To ne znači da uopće nema razloga ili da nafta ne igra veću ulogu u nekim drugim sektorima.)

Cijene poljoprivednih proizvoda (sirovina), sa svojom stopom rasta u posljednih dvije godine isto probijaju rekorde, pa predstavljaju lako iskoristitivo opravdanje, kao glavni uzrok,za povećanja cijena industrijskih prehrambenih proizvoda. Svakako da je došlo do prelijevanja rasta cijena poljoprivrednih sirovina na rast cijena prehrambenih proizvoda. Teško je reći upravo za poljoprivredne proizvode da nisu ključni faktor u rastu cijena prehrambenih proizvoda. No da li su?

Da li cijena hrane, u obliku poljoprivrednog proizvoda, ima veze sa hranom, u obliku industrijskog proizvoda? Da bi dobili jasnu perspektivu o potrošnji kućanstava na hranu i naknadno o inflaciji cijena hrane, trebali bi razlikovati (i usporediti) između količine potrošene na hranu i količine novca koju poljoprivrednici prime. Primjerice, ako poljoprivredne sirovine dominiraju u cijenu hrane, povećana potrošnja građana na hranu rezultirala bi povećanjem prihoda koji poljoprivrednici prime zbog povećanog konzumiranja poljoprivrednih sirovina. Da li je do toga došlo, trebalo bi prokopati po podacima, što ja neću sada učiniti.

Nadalje, trebalo bi rasčlaniti troškove hrane na više komponenti osim energije i poljoprivrednih sirovina. Ekonomisti iz švicarske banke UBS su napravili takvu analizu za zemlje OECDa. Iako Hrvatska ne spada u rang zemalja OECDa još, ovakva analiza može i za Hrvatsku, kao zemlju relativno više kupovne moći, kvalitetnije usmjeriti i informirati raspravu oko inflacije cijena hrane. (pažnja Otvoreno) Čak i ako Hrvatsku promatramo čisto kao zemlju u razvoju, ovakva analiza razjašnjava inflaciju cijena hrane.

Što je analiza UBSa pronašla/otkrila? Ništa revolucionarno novo, osim da hrana nije hrana. Kad se usporedila količina koju građani potroše na prehranu i količina koju prime poljoprivrednici za sirovine, otkrili su da u većini zemalja OECDa otprilike samo 20% potrošnje na hranu odlazi na poljoprivredne sirovine. Čak i za mlijeko, za koje se ističe da bi trebalo biti sirovina samo po sebi, ironično manje od 50% potrošnje u trgovini otpada na mlijeko. Više od 50% su drugi faktori. Znači, između 50-80% troška koji potrošači plaćaju na blagajni za određeni prehrambeni proizvod je trošak drugih faktora osim poljoprivredne sirovine.

Većina tog ne-sirovinskog troška (oko 80%) je rad. Trošak rada dominira u razvijenim zemljama OECDa. To može zvučati čudno insiderima i direktori prehrambenih proizvođača bi vjerojatno brzo citirali mnogo manje brojke za trošak rada u svoju obranu. Analiza navodi da negdje oko 15-20% troška spada pod plaću. Kod nekih proizvođača, poput pekara i mljekara gdje je udio sirovina relativno velik i gdje nema velikih troškova na transport ili marketing ili pak ambalaže, to možda i jest slučaj. No to je pojednostavljivanje u većini slučajeva. Novac potrošen na marketing je većinom novac potrošen na rad. Plaćanje transporta je opet uglavnom plaćanje rada - oko 70% navodi analiza. Kupovina zasebne ambalaže je opet većinom plaćanje rada. Dakle, kad ih rasčlanimo na komponente rada, većina troškova koji ulaze u kupljenu hranu u zemljama OECDa (kao sinonima za razvijene, bogate zemlje) je rad.

Hrvatska je zapravo negdje između te razvijene, bogate zemlje OECDa (developed) i zemlje u razvoju (emerging/developing market). Ja bih rekao da je Hrvatska dovoljno slična bar nekim OECD zemljama da se ova analiza može uglavnom komotno primjeniti i na nju.

Da jest još uvijek zemlja u razvoju, razmatranje potrošnje na hranu bilo bi donekle drugačije. Kod zemalja u razvoju dolazi do porasta u potrošnji na prehrambene proizvode bez istovremenog porasta konzumirane količine poljoprivrednih sirovina ili barem bez znatnog/istog porasta u količini sirovina. To je tako jer rast potrošnje na hranu zapravo znači rast potražnje za industrijski procesiranom hranom.

Imajući na umu prije spomenute troškove takve hrane u razvijenim zemljama, ovakav porast potrošnje na prehrambene proizvode znači porast potrošnje i konzumacije rada u obliku procesiranja, seviranja i transporta hrane umjesto kupovine čistih sirovina poput žitarica, mesa i povrća. To opet vodi do rada kao rastućeg troškovnog faktora u hrani. Za razvijene zemlje OECDa poljoprivredne sirovine nisu toliko bitne za cijene hrane, kao što se na prvi pogled čini.

Hrvatska svakako je prihodovno iznad mnogih zemalja u razvoju gdje tjedna konzumacija hrane predstavlja kupovinu čistih poljoprivrednih sirovina. Hrana tamo znači poljoprivredna sirovina. Hrana u Hrvatskoj, kao i u zemljama OECDa, uglavnom znači procesuirani prehrambeni proizvodi gdje troškovno dominira rad, ne cijena poljoprivredne sirovine ili nafte. Koja slika sa ovog linka više odgovara slici prosječne Hrvatske obitelji - slika1 ili slika2?

Što to znači za inflaciju cijena hrane, pogotovo u Hrvatskoj? Kao što UBSova analiza/izračun navodi, bez da ulazimo u silne brojke, postoji snažna veza između rasta prosječnih troškova poljoprivrednih sirovina te troškova rada i inflacije cijena hrane pri proizvođačima i inflacije cijena hrane kod potrošača. UBSova analiza (opet, usmjerena na OECD) naglašava da postoji vrlo malo odgode u prijenosu većih cijena na potrošaće. Prijenos je doduše jači pri proizvođačima hrane nego pri trgovačkim lancima gdje je ta moć prijenosa cijene (pass-through) nejasna u nekim zemlja. Hrvatska je čini se jedna od tih zemalja. Poslovni je, u onom istom članku, napisao "osluškujući puls domaćih proizvođača hrane rast cijena je neizbježan" uz daljenje objašnjenje da trgovački lani ne mogu više povećavati cijene zbog konkurencije.

No, tamo gdje cijene poljop. sirovina rastu i gdje cijena rada raste, potrošačke cijene hrane će također rasti u isto vrijeme. Ishod ove godine i sljedeće primjerice bio bi da ukoliko cijene sirovina rastu isto kao 2007. i ako je rast cijene rada isti kao 2007. inflacija hrane bila bi relativno stabilna - UBS napominje to za zemlje OECDa. Čini se da i u Hrvatskoj vrijedi sličan zaključak ako uzmemo u obzir da je ukupna inflacija od Siječnja stabilna na 5.7-5.8%. Inflacija hrane je zapravo moderirala ovaj posljednji mjesec.

Uz to, ukoliko gospodarstvo očekivano uspori i čak raste ispod svog potencijala ove i sljedeće godine, a mnoge razvijene zemlje već rastu ispod potencijala dok se za Hrvatsku predivđa rast negdje na granici potencijalnog, rasta plaća bi isto usporio te bi vjerojatno došlo i do pada inflacije hrane. UBS očekuje pad inflacije hrane u zemljama G7 s obzirom da je dominantni trošak potrošnje na hranu u tim zemljama rad prilikom procesiranja i proizvodnje prehrambenog proizvoda.

UBSovo istraživanje možete čuti na podcastu ovdje, a sažetak u FT ovdje.

Prašiček za hladilnik!?! Očitno še nimam dovolj debele riti, saj sem najprej pomislila, da gre za kakšno kičasto slaščičarsko dekoracijo. Pač za v hladilnik; danes itak prodajajo že vse.

Potem pa sem ugotovila, da gre v resnici za »malo pomoč pri dieti«!!! Takole rožnato prase namreč vahta v hladilniku in ko ga odpreš, zakruli … »Kdor kljub temu vzame nekaj iz hladilnika, je sam kriv,« so spisali avtorji kataloga. Itak ... Špeh se menda ne dela od vode in zraka, a ne?

Sem jih že naročila 10 komadov (saj veš, da rada naredim kakšno traparijo). Do takrat pa si lahko pomagava s spodnjo fotko …

ok, vreau sa va zic ceva: ce ma preocupa cel mai mult in ultimul timp , chiar ma ingrijoreaza sunt e-urile din hrana noastra.Sunt de-a dreptul ucigase. Am gasit o lista cu e-urile cele mai nocive si vreau sa o scriu aici si pentru voi.si un sfat mai mult decat prietenesc :CITITI ETICHETELE PRODUSELOR!!!

Deci luati aminte:E-330- CEL MAI CANCERIGEN !!!

E-123 FOARTE, FOARTE CANCERIGEN

E-210 E-211 E-212 E-213 E214 E-216 E-131 E-142 E-239 TOATE SUNT CANCERIGENE

E-338 pana la E-341 E-221 E-222 E-407 E-223 E-224 E-226 E-153 E-450 PROVOACA MODIFICARI GASTRICE

E-240 E-241 DAU TULBURARI ENDOCRINE

E-320 E-321 CRESC COLESTEROLUL

E-102 E-250 E-251 E-252 E-120 E-311 E-124 E-220 E-230 E-232 E-233 SUNT DE ASEMENEA PERICULOASE

CITITI ETICHETELE PRODUSELOR!!

DORUČAK: integralna kifla, đevrek, musli pahulje, jogurt (1% masti), suhomesnati proizvodi (pileća prsa, ćureća prsa, pileće viršle), mladi nemasni sir, 2 belanca nedeljno.

UŽINA: voće koje prija pacijentu (to sam ja, je li).

RUČAK: supa, čorba, bareno povrće, bareno meso (belo pileće i ćureće, teletina, riba 2-3 puta nedeljno), sve to dolazi u obzir dinstano na maslinovom ili suncokretovom ulju sa teflona i roštilja.

UŽINA: kompot, čaj, plazma keks, pettit beure keks, dvopek, musli pahulje, jogurt.

VEČERA: bareno meso, povrće, mladi nemasni sir.

ZABRANJENO: prženo, pečeno, pohovano, masno, ljuto, začinjeno, papreno, kafa, cigarete, alkohol (šmrc), gazirana pića, mentol bombone, žvake (šmrc), slatkiši (ovde sam već puk'o dok sam čitao :D), grickalice, fast-food.

DOZVOLJENO: bistri sokovi (kupina, malina, borovnica), štangla čokolade za kuvanje dnevno, sušeno voće (osim koštunjavog).

Ako nekome treba dijeta, nek' se slobodno posluži. Išao sam da uzmem i te tablete, poneo 1 000 dinara. Pitam apotekarku koliko to košta. Magnezijum 700, Q 10 od domaćeg proizvođača 1 200, od stranog 2 400. Hvala lepo i doviđenja.

Kot večina slowfoodarjev ima tudi Kukuriku posadka najraje, če se ji kar prepustiš, in te potem lahko preseneča s hodi po svojem izboru; priznam, da je pričakovanje, kaj te bo doletelo na talarju, precej vznemirljivo, a mi je bilo kar malo žal, ker nisem mogla vplivati na to, kako (ne)zapečen naj bo moj biftek … So me pa popolnoma sesuli s harmonijo karpača in vanj vdelane zeliščne mešanice; da o zelo mladih špargeljcih na mesnih tortelinih niti ne govorim ...

Je pa mojo pozornost tokrat ujela krčmarska moda; konobar je bil namreč ves zavit v nek fensi črn predpasnik, ki je seveda segal do tal … Potem sem začela premišljevati, kdaj in kako zelo se je v zadnjih letih med kelnarji, ki očitno dajo nekaj nase, razpasla moda teh dolgih, rjuhastih predpasnikov. Zdaj bi bili pa kar vsi radi kot kakšni francoski garçoni, ali kaj? No, francoski stil me niti malo ne moti, ampak Istra, Portorož, Ljubljana in Bruselj na primer, pač niso v Provansi …

Se boš pa gotovo nasmehnila, če te spomnim, da smo en tak svoj stil nekoč že razvili? Našim kelnarjem so Švabi pravili pingvini; črne hlače in bela srajca, samičke pa so nosile črno krilce in belo bluzico, morda celo miniaturen predpasniček, švedrale so v ortopedskih čevljih, opasane z veliko, črno službeno denarnico – slog je že skoraj povsem opuščen (le zakaj?), a v dovolj zakotnih luknjah te redke primerke še vedno lahko najdeš!

Globalizacija dela svoje tudi v kelnarski modi, kaj čva …

„Iată că v-am dat orice iarbă care face sământă si care este pe fata întregului pământ si orice pom, care are în el rod cu sământă: ACEASTA Sà FIE HRANA VOASTRÔ. (Geneza 1, 29)

Astăzi, se cunosc principiile nutritive necesare unei bune functionări a organismului: proteinele, lipidele, glucidele, vitaminele, mineralele si enzimele.

De-a lungul timpului, fiecare clasă si-a avut vârful ei de glorie. Au fost la modă diete hiperproteice, diete hiperglucidice, diete hipoglucidice etc. În privinta primelor cinci clase de principii nutritive, marea majoritate a nutritionistilor au căzut de acord asupra unor procente bine determinate, necesare unei alimentatii echilibrate. Se cunosc foarte bine dezechilibrele metabolice provocate de un aport insuficient sau excesiv în alimentatie.

Rămâne o mare întrebare asupra enzimelor. Paradoxal este că se cunoaste functia acestora, de catalizator si reglator al tuturor reactiilor din organism, de substante fără de care alimentele nu pot fi asimilate. Se stie, de asemenea, că enzimele sunt de două tipuri: endogene, care pot fi sintetizate în corpul nostru, si exogene, care trebuie să fie aduse din afară, la fel ca aminoacizii esentiali sau acizii grasi esentiali.

Dar marea problemă cu enzimele este că nu rezistă niciunui proces de prelucrare termică sau chimică, neputând fi administrate ca suplimente nutritive, cum e cazul vitaminelor.

Si atunci, ce-i de făcut? Lipsa enzimelor exogene este cauza cea mai importantă a scăderii rezistentei organismului fată de boală, ceea ce vedem cu totii, la noi si în jur.

Vestea bună este, însă, că acestea se găsesc din belsug tocmai în alimentele date ca hrană de Ziditorul nostru de la început. Fructe, cereale, salată si seminte – aceasta a fost hrana oamenilor la început. Dar hrana noastră?

Oare putem ignora descoperirile stiintei si mai ales planul Cerului!?

Oare trebuie să ajungem bolnavi ca să luăm în seamă sfaturile Domnului?

Marius Porumb

Veš, sumim, da me sodelavci za hrbtom kličejo z novim vzdevkom …

Včeraj je namreč dobrotnik, ki mi je prinesel dobesedno nezajebljiv (1) recept za čokoladne muffine, direktorju rekel: »Takoj pridem, samo še muffinko pozdravim.«

Ah, briga me za moje vzdevke! Danes so mi spet ratali! Grace, znam! Znam speči muffine!

No, in potem z navdušenim razlaganjem o receptu za rebrca od chefa, ki mu naša familja že vnaprej in vdano zaupa, saj vse sestavine meša s tisto redko in neprecenljivo sestavino, ki se jih reče duhovitost, pa še made in slovenia je, torej moža pretkano pripravim do tega, da privoli v dokaj negodrnjav odhod v šoping.

»Nujno se z mesarjem zdilaj za en dober kos.«

»To bi b'lo lažje, če bi bil baba, ampak se bom znajdu …«

»Pa veš, kaj. Tole je z'lo pomembno, brez tega ne bom mogla nič: kupiti moraš ingverjevo korenino.«

»Pizda, jaz ne vem, kaj je ingverjeva korenina. Jaz ingverja ne bom kupil!«

»Ja, dej no, to je navaden ginger. Saj veš, kaj je ginger.«

»Ja, ja ginger je ingver, ampak jaz ne vem, kako zgleda ingver, in jaz ingverja ne bom kupil!«

[konec dialoga]

Ker je moj soprog človek, ki na poznavanje vrtnin ne da popolnoma nič, in tudi človek, ki, če na spisku piše bučke, mirno prinese kumare in trdi, da je to isto, in ker sem jaz že precej izkušena soproga, mi je bilo v trenutku jasno, da iz tega recepta ne bo rebrc, dokler se po ingver ne odpravim sama …

Zato bova danes jedla navadno pečenko po mojem receptu (beri: kar rata, rata).

Petrokemija (većinski državna kompanija koja kotira na burzi) je najavila novo povećanje cijena gnojiva. Prvo je najavljeno 24%. Političari, od Predsjednika pa do Ministra svi vrsni menađeri, su odmah reagirali. To nije bilo prihvatljivo. Mesić traži analizu da se vidi “da li su poskupljenja bila potrebna.” Ministar Pankretić proziva i čuva glavu jer su seljaci hitro najavili povećanje cijena pšenice, što bi diglo kruh na 10kn. (Nema očito ljepljivih cijena ;) )

– Ne želim biti odgovoran za rast cijene poljoprivredno-prehrambenih proizvoda, a ovakvo poskupljenje umjetnog gnojiva zasigurno će to izazvati – rekao je.

Min. Poljoprivrede smatra ovakvo povećanje neprihvatljivim. Kao. A ja mislim da cijena nafte od $115/barel nije prihvatljiva, pa ako mi Pankretić ili određeno Ministarstvo može reći do koje cijene povećanje cijene jest uredu bio bih vrlo zahvalan. Usput ubacite i cijenu bakra u analizu. (!)

Nakon pritiska političkog vrha (koji je ipak većinski vlasnik) Petrokemija je najavila povećanje cijena od samo 18%, ispod obećanih 19% na sastanku Ministarstva Dogovorne Ekonomije, nedovoljno da pokrije troškove, pa će se gubitci povećati. Loše vijesti za dioničare, neki od kojih bi uskoro trebali biti i sami radnici. (BTW, to nije nikakvo obećanje kako Vlada objavljuje jer su Petrokemija i druge neke kompanije u kontrolnom državnom vlasništvu.)

Predsjednik Mesić, vječiti nevjernik u tržište i managere, traži analizu opravdanosti tih poskupljenja. Da se ne radi valjda o nečijem hiru, da li su direktori Petrokemije neopravdano odlučili o podizanju cijena? Tko zna, možda ipak znaju šta rade, ali čisto da gubimo malo njihovo vrijeme ajmo analizu.

Što je bolje opravdanje nego poskupljenje sirovina od kojih se proizvode gnojiva. Znam, možda je to već dosadno čuti, ali to je jednostavno tako. Nije valjda da su naši političari čuli samo za poskupljenja nafte i metala? A što je sa manje poznatim kemijskim sirovinama poput fosfata, sumpura i drugih koji se koriste u proizvodnji gnojiva? Petrokemija je navela da je “cijena sumpora danas šest puta, klorida 1,5 puta, a fosfata čak 6,5 puta veća u odnosu na kraj prošle godine.” Iz grafa se vidi prosječna cijena tone fosfata u US za Travanj svake godine. Boom je i više nego očit.

Cijene široko korištenog inputa u gnojivu poput raznih kalijevih spojeva (na engleskom zvani potash) dostižu rekordne cijene od čak $750 po toni za zemlje Lat. Amerike i Južne Azije. U Srijedu najveći proizvođači potasha objavili dogovor sa Kineskom kompanijom za proizvodnju gnojiva Sinofert Holding, za cijenu od $576/toni, što je tri puta veća cijena nego lani! Kina je najveći konzumator gnojiva. Najveća svjetska kompanija i lider industrije u proizvodnji dotičnog potasha i gnojiva PotashCorp of Sask. dostiže rekordne tržišne vrijednosti (oko $63 milijarde ovog tjedna).

Globalna potražnja i cijene hrane rastu, što povlači za sobom povećanu globalnu potražnju za umjetnim gnojivom. Općenito, troškovi poljoprivednog uzgoja (materijala i sirovina) su visoki i intenzivno rastu sada. Ponuda gnojiva i ključnih inputa je pod pritiskom; potražnja negdje vjerojatno prelazi trenutno dostupnu ponudu. Uz kemikalije i proizvođači poljopr. opreme podižu cijene nakon godina bez značajnih pomaka te prenose veće troškove na poljoprivrednike jer su, zbog visokih poljoprivrednih cijena, u poziciji platiti više. Uglavnom, riječima kanadskog FinancialPost-a, “gnojivo postaje najseksi proizvod” za posjedovati ove godine. (Ne znam koliko gnoj i sexy idu zajedno.) Interes za kompanijama u proizvodnji umjetnih gnojiva je ogroman. Upravo zbog toga Merryl Lynch je izradio novi investicijski proizvod koji prati 10 kompanija proizvođača gnojiva iz novih tržišta Rusije, Izraela, Egipta i Turske.

Ali hrvatska Petrokemija svakako nije među njima. Hrvatska Petrokemija neće okusiti globalni boom u cijenama umjetnih gnojiva. Ne zato jer nije sposobna biti među novim kompanijama i natjecati se za udio na svjetskom tržištu, već zbog standardnih problema u hrvatskom gospodarstvu koje su eto ovaj tjedan simbolizirali naši političari. Ukratko, uplitanje države u sektore i grane što joj nije zadaća, gdje je ona loš “manager”, političari su loši vlasnici, vrše neprimjerene i samo politički opravdane “pritiske”, te ne čine dobro nitkome osim svojoj reputaciji. I naravno, standardno nepovjerenje u kvalitetu donesenih odluka manager trgovačkih društava. Potvrda je to i komentar ministra Pankretića. (Komentar uz prijetnju?) Od Petrokemije se traži odricanje od profita (ponovo u Hrvatskoj!) zbog neke arbitralno određene odgovornosti.

Upravo ovako političko primoravanje na gubitke i tako odricanje od profita je potpuni nonsense. Na jednu ruku, Pankretić traži da Petrokemija uloži napore i smanji troškove proizvodnje i kompenzira visoke cijene inputa, što može u kratkom roku postići smanjenjem proizvodnje/otpuštanjem radnika. Nijedno od toga nije zasigurno prihvatljivo Vladi. Manja proizvodnja-ponuda znači i povećanje cijene, upravo ono što se želi izbjeći, te nadoknađenje većim uvozom. Umjesto da Petrokemija bude veći izvoznik zbog rastuće globalne potražnje. U dužem roku kompanija može uložiti u modernizaciju pogona kako bi postigla veću produktivnost i tako smanjila troškove. No tu treba stvarati i profit koji bi reinvestirala, a ovakvim naguravanjem država onemogućuje stvaranje dobiti. Uostalom, Petrokemija je odgovorna donositi dobit i povećati cijenu dionica malom djelu privatnih dioničara. Državu kao većinskog vlasništva to očito nije briga. I tako se vrtimo u krugu besmislenog upravljanja i državne intervencije.

Neke izjave iz Ministarstva Poljoprivrede su isto malo nejasne, bar meni jer nisam poljoprivrednik pa me možete ispraviti.

Dodatan udar na cijene gnojiva izazvao bi velik pritisak na rast cijena poljoprivrednih proizvoda s teškim posljedicama za standard građana i mogući utjecaj na inflaciju, kažu u Ministarstvu poljoprivrede.

Ali, taj pritisak na rast cijena poljoprivrednih proizvoda dolazi iz vana ovako i onako, i bez povećanja cijene gnojiva; zbog sve veće globalne potražnje za hranom nove srednje klase u zemljama u razvoju (više mesa znači i veća potražnja za žitaricama), vremenskih nepogoda, poticanje biodisela i proizvodnje goriva iz hrane (etanol). Također, Mini.Polj. navodi da bi se i sjetvene površine smanjile, što možda i ima smisla ukoliko zasađena površina funkcija cjene gnojiva. Imam osjećaj da je ipak funkcija poticaja po zasađenoj površini i cijene kulture na tržištu. Uostalom, poljoprivrednici kupuju gnojivo da bi dobili veći urod iz zemljišta. Ukoliko se smanji površina, zapravo bi trebalo biše gnojiva kako bi se približili istoj razini proizvodnje, pa bi potražnja za gnojivom dodatno porasla pritiščući cijenu.

Umjetno gnojivo ne smije poskupiti u Hrvatskoj zbog socijalnog mira, ne zato jer to svima donosi dobro. Nulta stopa PDVa na kruh će se morati ukinuti (nažalost!) te Vlada kupuje socijalni mir gdje može, koliko dugo može. Kratko i jasno. Gubitci u državnoj kompaniji će se morati sanirati poreznim novcem (kroz subvencije ili slično) ili će se kompanija zadužit da pokrije troškove ili će pak obujam proizvodnje smanjiti, što bi moglo značiti otpuštanje radnika (da li će to odobriti Ministarstvo?); dionice će izgubiti na vrijednosti što će najviše pogoditi male dioničare. Da je Petrokemija u poziciji samostalno odlučivati i postavljati cijene, bez Ministarskog odobravanja i prijetnji (navodno, Min. nema zakonske ovlasti spriječiti moguće povećanje od 24%), do toga ne bi trebalo doći te bi kompanija vodila brigu o konkurentnosti, kvaliteti i mogućem izvozu na globalno tržište gladno umjenih gnojiva i sličnih proizvoda. Jedna Kina je najveći konzumator umjetnog gnojiva na svijetu, ali nije mogla utjecati na neizbježno povećanje cijene inputa gnojiva od $400. Eto jedan Pankretić i jedna Hrvatska Vlada je mogla spriječiti prirodno povećanje, iako navodno, Min. nema zakonske ovlasti spriječiti moguće povećanje od 24%, 44% ili 100%.

Ima ili nema, cijene poljoprivrednih inputa će ići gore za svjetske i domaće farmere, što će ih primorati da povećaju cijene kako bi proširili vlastitu proizvodnju. Jedini način da cijene gnojiva padnu je veća proizvodnja. Analitičari su jednoglasni da u svijetu veću proizvodnju može postići samo PotashCorp. Domaći pad cijena može se (možda) dogoditi uz veću proizvodnju/ponudu, novom tehnologijom i većom produktivnošću kako bi se kompenzirali veći ulazni troškovi sirovina određeni svjetskim cijenama. Za to su potrebne zdrave kompanije koje mogu reinvestirati dobit i da je ona sigurna od političkog pritska i uplitanja. Upravo ono što fali u Hrvatskoj i što se još dugo ne vidi na horizontu. Na kraju dana, pravu cijenu će platiti potrošači, dioničari, poreznici, ..... a "uspijeh" će proglasiti država i Povjerenstvo za praćenje cijena.

“If you put the federal government in charge of the Sahara desert, in 5 years there’d be a shortage of sand.” - Milton Friedman

................................................

Mali Disclaimer - NE posjedujem dionice Petrokemije niti me zanimaju.